Ulama
10 Mart 2009 Yazan admin
Kategori Türk Dili
ULAMA
Cümle içerisinde sessiz harf ile biten bir sözcükten sonra sesli harf ile başlayan bir sözcük gelirse, bu iki sözcük okunurken bitişikmiş gibi okunur. Bu olaya ulama denir.
Ulama sadece okuma ve söylemede geçerlidir. Yazmada geçerli değildir.
NOT: Noktalama işlaretleri ulamayı bozar.
Anlamı bozulan sözcükler arasında ulama olmaz.
ÖRNEK ( 1 ) : Güzel bir ev satın aldık.
Bu cümlede, ” bir “ sözcüğü ile ” ev “ sözcüğü arasında ulama vardır. Yine ” satın “ ile “aldık “ sözcükleri arasında da ulama vardır.
ÖRNEK ( 2 ) : Portokal, ağaçta yetişen turunçgil meyvelerdendir.
Bu cümlede, ” portokal “ ile ” aÄŸaçta “ sözcükleri arasında ulama yoktur. Çünkü; bu iki sözcük arasında noktalama iÅŸaretlerinden olan virgül ( , ) vardır.
ÖRNEK ( 3 ) : Taze kan almış gibi koşuyordu.
Bu cümlede, ” kan “ ile ” almış “ sözcükleri arasında ulama yoktur. Çünkü, bu iki sözcük bitiÅŸikmiÅŸ gibi okunduÄŸunda baÅŸka bir anlam, baÅŸka bir sözcük oluÅŸmaktadır. OluÅŸan sözcük ise ” kanalmış “ dır.
NOT: Bileşik sözcüklerin hecelere ayrılmasında, ulama kuralına uyulur.
ÖRNEK: İlk + okul = İlkokul
Bu oluÅŸumdan meydana gelen ve yeni bir anlam kazanan bileÅŸik ” Ä°lkokul “ sözcüğü hecelerine ayrılırken, kendini oluÅŸturan ” ilk ” ve ” okul ” sözcüklerinin ayrı ayrı hecelerine ayrılmasına uygun olarak hecelerine ayrılmaz. Ya nasıl ayrılır?
Şöyle ayrılır: Ä°l – ko – kul
Halbuki ” Ä°lk ” ve ” okul ” sözcüklerini ayrı ayrı hecelerine ayırırken şöyle yaparız:
Ä°lk= – Ä°lk
Okul = O – kul
Çünkü, ” Ä°lkokul “ sözcüğü bileÅŸik sözcüktür. Yukarıda da belirttiÄŸimiz gibi, bileÅŸik sözcüklerin hecelere ayrılmasında ULAMA kuralına uyarız.
Yani;” sessiz harf ile biten bir sözcükten sonra, sesli harf ile baÅŸlayan bir sözcük gelirse, bu iki sözcük bitiÅŸikmiÅŸ gibi okunur. ” Hecelere ayırmada ise, böyle iki sözcük bileÅŸmiÅŸ olduÄŸu için sessiz harften sonra gelen sesli harfler, sessiz harfe ile birleÅŸtirilerek hecelerine ayrılır.
ÖRNEKLER:
Kızıl     = Kı – zıl
Ay         = ay
Kızlay = kı – zı – lay
BaÅŸÂ Â Â Â Â Â Â Â Â Â Â Â Â Â Â Â Â Â Â Â Â Â Â Â Â = baÅŸ
Öğretmen              = öğ – ret – men
Başöğretmen = ba – şöğ – ret – men
Hanım           = ha – nım
Eli                  = e – li
Hanımeli = ha – nı – me – li
Semiz           = se – miz
Otu                = o – tu
Semizotu = se – mi – zo – tu
Kırk              = kırk
Ayak            = a – yak
Kırkayak = kır – ka – yak
Yayın           = ya – yın
Evi               = e – vi
Yayınevi = ya – yı – ne – vi
Kardan                = kar – dan
Adam                   = a – dam
Kardanadam = kar – da – na – dam
irfan demiÅŸki 24 Mart 09 21:04
Çok teşekkürler yardımcı oldugunuz için .Burdan çalıştım ve yazılıdan 100 aldım çok teşekkürler.