Hint Edebiyatı
Hindistan gibi geniÅŸ bir ülkede çeÅŸitli dillerin ve dinlerin bir arada yaÅŸadığı kültür ortamında çok zengin bir edebiyat oluÅŸmuÅŸtur. Köklü bir geçmiÅŸi olan Hint edebiyatının ilk ürünlerini Hindu dininin kaynak metinleri oluÅŸturur. Artık klasik bir dil durumundaki Sanskrit diliyle yazılan ve Veda adı verilen bu metinler aynı zamanda Hint mitolojisinin de kaynaklarıdır. Purana (eski öyküler) adıyla tanınan büyük derleme de Hint mitolojisinin en ünlü edebi yapıtıdır. Ä°lk destanlar Ä°S 500-1000 yılları arasında ortaya çıkmış Ramayana ile Mahabharata’dn. Bu destanlardan Mahabharata 220 bin, RaÂmayana 96 bin dizeden oluÅŸmuÅŸtur.
Hint edebiyatında adı bilinen ilk yazar 5. yüzyılda yaÅŸadığı sanılan Kalidasa’dır. Onun ÅŸiirleri ve oyunları dindışı Sanskrit edebiyatıÂnın baÅŸyapıtları sayılır. Kalidasa’dan sonra ÅŸiirde Amaru, Bhartrihari, Mayura, Bilhana, Cayadeva gibi büyük ÅŸairler yetiÅŸmiÅŸtir. Tiyatro alanında da Åžudraka, ViÅŸakhadata, Harsa, Bhavabhuti ün kazanmışlardır.
Hint edebiyatının dünya edebiyatına büyük yapıtlar armaÄŸan ettiÄŸi bir tür de masaldır. Bu türdeki en ünlü yapıt Pançatantra masallarıÂdır. BeÅŸ büyük bölümden oluÅŸan bu masallarÂda yer alan hayvan kahramanlar La Fon-taine’i de etkilemiÅŸtir. Birçok dile çevrilen Pançatantra masalları Arapça’ya Kelile ve Dimne, Farsça’ya Hümayunname adıyla çevÂrilmiÅŸ, Türkçe’ye her iki adla da kazandırılÂmıştır. Hint masallarının çoÄŸu ağızdan ağıza yayıldıktan sonra İÖ 200Terde yazıya geçirilÂmiÅŸtir.
Sanskrit dilindeki yapıtlar yanında Prakrit dilinde de daha çok dindışı edebiyat ürünleri yaratılmıştır. Ayrıca Pali dilinde kaleme alınÂmış Budacılık’ın temel kurallar kitabı ile Buda’nın dünyaya birçok kez geliÅŸini konu alan 500 öyküden oluÅŸan Cataka’lar da ünlüÂdür. 10. yüzyıldan sonra Hindi, Bengali ve Marathi dillerinde de önemli edebiyat ürünleÂri yaratılmıştır. 19. yüzyıldan sonra HindisÂtan’da kök salmaya baÅŸlayan Ä°slamiyet’in etkisiyle Farsça da 1-Jint edebiyatına yeni bir dil olarak girmiÅŸtir. Bu dilin ilk büyük ÅŸairi Emir Hüsrev Dehlevi’dir (1253-1325). Kaze-runiye tarikatının kurucusu Kebir (1440-1518) de tasavvuf edebiyatının öncüsüdür. Kebir’in izleyicilerinden Baba Nânâk (1469-1538) da yaygın bir ün kazanmıştır. ÇaÄŸdaÅŸ Hindi edebiyatının habercisi sayılan Tulsidas (1532-1623) Ramayana destanını yeniden yazmıştır. 17. yüzyılda yetiÅŸen saray ÅŸairi Bihari Lâl (1603-63) ile Devdat (1673-1745) Hindi diliÂnin son büyük klasik ÅŸairleridir.
19. yüzyılda yetiÅŸen Lallu Lâl çaÄŸdaÅŸ Hindi edebiyatının kurucusudur. En ünlü yapıtı Premsagar’du (“AÅŸk Ummanı”). Onu DayaÂnanda Sarasvati (1824-83) ile Premçand (1880-1936) izlemiÅŸtir. Hindistan’ın Maksim Gorki’si olarak tanınan Premçand’ın en ünlü yapıtı Rangabhumi’diT. Åžiirde ise Tagor (1861-1941) bütün dünyada ün kazanmış, 1913′te Nobel Edebiyat Ödülü’nü almıştır. Günümüz Hint edebiyatı gelenekselliÄŸin yaÂnında çaÄŸdaÅŸ akımlardan da etkilenmiÅŸtir.
Yorumlar
Yorumlarınızda resiminizin gözükmesi için, gravatar a abone olun!